Logo

Netcongestie en zonneparken

Ieder moment van de dag elektriciteit gebruiken of produceren? Daar is niet altijd genoeg ruimte voor. Het elektriciteitsnet kan een maximum bereiken.

We produceren en gebruiken steeds meer duurzame energie in Nederland, maar nog nooit is die toename zo groot geweest als in de afgelopen jaren. De vraag naar ruimte op het stroomnet groeit daarmee ook explosief, waardoor het stroomnet op steeds meer plekken (tijdelijk) vol raakt. Dit houdt in dat in sommige netgebieden de belasting op bepaalde momenten zo hoog kan zijn, dat de maximale capaciteit van het net wordt bereikt. Daardoor kunnen bedrijven of particulieren die een grotere stroomaansluiting willen soms niet worden geholpen, en kunnen ook nieuwe duurzame energieprojecten op veel plekken tijdelijk niet aangesloten worden.

Hier kunnen veel verschillende oorzaken aan ten grondslag liggen waaronder spanningsproblemen, gebrek aan capaciteit op het hoogspanningsnet, gebrek aan capaciteit of velden bij de regionale netbeheerders, kortsluitingsproblemen en meer. Wat het daadwerkelijke probleem is binnen een gebied, wordt steeds inzichtelijker gemaakt door de netbeheerders.

Heeft de komst van een zonnepark invloed op de zonnepanelen die ik op mijn (bedrijfs)dak heb liggen of wil leggen?

We krijgen vaak de vraag of opmerking dat omvormers uitvallen of zonnepanelen op daken niet meer aangesloten kunnen worden door de komst van een nieuw zonnepark. Dit is echter foutief. De aansluiting van een zonnepark concurreert niet met de aansluiting van zonnepanelen op daken. Zonnepanelen op daken zijn namelijk aangesloten op het laagspanningsniveau en een zonnepark is aangesloten op het middenspanningsniveau. Deze niveaus staan los van elkaar. Daarnaast hebben aanvragen voor het verzwaren van bestaande aansluitingen van particulieren voorrang op nieuwe aansluitingen (zoals voor een zonnepark). Indien particulieren of een bedrijf noodgedwongen afgeschakeld worden door de netbeheerder, dan worden ze daarvoor gecompenseerd (de salderingsregeling).

Het gebeurt nog wel eens dat het uitvallen van omvormers direct wordt gelinkt aan de toename van het aantal zonne- en windparken de afgelopen jaren. Dat is onjuist. Momenteel gebruiken van de 2,6 miljoen zonnepaneelbezitters in Nederland gemiddeld slechts 30 tot 40 procent van de opgewekte stroom zelf. De rest wordt teruggeleverd via het elektriciteitsnet dat daardoor op piekmomenten (als er veel energie wordt opgewekt, maar er weinig vraag is naar de stroom) overbelast raakt. Dit leidt vervolgens tot het uitvallen van omvormers.

Hoe kunnen we de druk op het elektriciteitsnet verlichten?

De landelijke en regionale overheden, netbeheerders, ACM en marktpartijen presenteerden in december 2022 het Landelijk Actieprogramma Netcongestie om op alle mogelijke manieren meer ruimte op het stroomnet te creëren. Door het elektriciteitsnet sneller te verzwaren, met nieuwe regelgeving slimmer gebruik van het stroomnet te stimuleren, aan te zetten tot meer flexibel energieverbruik en gebruik te maken van grootschalige batterijsystemen die energie kunnen opslaan.

De overheid vindt het belangrijk dat huishoudens en bedrijven ook de komende jaren verder kunnen verduurzamen. Samen met netbeheerders wordt gezocht naar mogelijkheden om een vol stroomnet tegen te gaan. Dit wil de overheid op 4 verschillende manieren voor elkaar krijgen:

Netbeheerders investeren fors om het net te komende jaren uit te breiden. De uitgaven hiervoor lopen op naar € 8 miljard per jaar vanaf 2025. Dit houdt in dat er meer en dikkere koperen kabels onder en boven de grond komen om de hoeveelheden elektriciteit te kunnen transporteren. Er zullen meer hoog- en middenspanningsstations bij komen, en er komen transformatorhuisjes bij in woonwijken.

Drukte op het elektriciteitsnet doet zich niet altijd voor, maar vooral op piekmomenten. Zoals tussen 16 en 20 uur. Dan gebruiken zowel huishoudens als bedrijven veel elektriciteit. Om op die momenten meer ruimte te creëren op het stroomnet, maken netbeheerders afspraken met bedrijven die veel stroom gebruiken. Dit wordt ook wel congestiemanagement genoemd. Deze houden in dat zij op piekmomenten minder stroom mogen gebruiken. Tegelijkertijd worden er afspraken gemaakt met zonneparken en windparken om af te schakelen bij een overbelasting op het net.

Dit gaat door het stimuleren van zogenaamde energyhubs. Bij zo’n energyhub stemmen bedrijven die bij elkaar in de buurt zitten hun vraag en aanbod van energie met elkaar af. Hierdoor is er minder ruimte op het stroomnet nodig. Ook kunnen bedrijven vanaf 2024 de hoeveel beschikbare stroom met elkaar delen via groepscontracten.

Voor huishoudens worden slimme, aanstuurbare warmtepompen en laadpalen de standaard. Op deze manier belasten ze minder het elektriciteitsnet. Bijvoorbeeld door ze uit te zetten of af te schakelen op piekmomenten.